Nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam: Hướng dẫn mới nhất theo Công văn 5427/BTC-DNTN

Bạn là nhà đầu tư nước ngoài muốn mở công ty tại Việt Nam? Hay bạn là doanh nghiệp đang băn khoăn không biết phải làm thủ tục đầu tư trước hay thành lập pháp nhân trước? Tin vui là Bộ Tài chính vừa ban hành Công văn số 5427/BTC-DNTN ngày 29/4/2026 hướng dẫn cực kỳ chi tiết. Bài viết này sẽ giải thích cho bạn theo cách dễ hiểu nhất, kèm những lưu ý quan trọng mà ít ai để ý.

1. Vì sao công văn này quan trọng với bạn?

Trước đây, nhiều nhà đầu tư nước ngoài rất bối rối khi muốn mở công ty tại Việt Nam: phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) trước hay đăng ký doanh nghiệp trước? Hồ sơ cần những gì? Cơ quan nào sẽ xem xét?

Công văn 5427/BTC-DNTN ra đời để giải quyết dứt điểm những thắc mắc này, dựa trên cơ sở pháp lý mới nhất là Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10) và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026.

Đây là tin vui cho cộng đồng FDI vì khung pháp lý rõ ràng giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tránh rủi ro pháp lý.

2. Hai con đường cho nhà đầu tư nước ngoài: Chọn cách nào?

Theo khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư nước ngoài được phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Điều này tạo ra hai lựa chọn linh hoạt:

Cách 1: Thành lập doanh nghiệp/HTX trước, xin IRC sau

Bạn đăng ký thành lập doanh nghiệp hoặc hợp tác xã theo Luật Doanh nghiệp/Luật Hợp tác xã trước. Sau khi có pháp nhân, tổ chức kinh tế đó sẽ là chủ thể thực hiện thủ tục đầu tư.

Ưu điểm: Có pháp nhân nhanh, dễ ký hợp đồng thuê văn phòng, tuyển nhân sự, mở tài khoản ngân hàng.
Lưu ý quan trọng: Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp phải có nội dung cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường (theo Điều 8 Luật Đầu tư).

Cách 2: Xin IRC trước, thành lập doanh nghiệp sau

Bạn xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước, sau đó mới đăng ký thành lập doanh nghiệp. Khi đó, doanh nghiệp được lập sẽ chính thức là nhà đầu tư thực hiện dự án kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Ưu điểm: Quy trình truyền thống, ít rủi ro hơn vì điều kiện tiếp cận thị trường đã được cơ quan đầu tư xem xét trước.

3. Hồ sơ cụ thể: Khác nhau ở điểm nào?

3.1. Trường hợp đã có IRC trước

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp thực hiện theo Điều 20, 21, 22 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (đã được sửa đổi tại các khoản 7, 8, 9 Điều 1 Luật số 76/2025/QH15) và các khoản 2, 3, 4 Điều 24 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP. Đặc biệt:

Phải kèm bản sao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
Biểu mẫu sử dụng theo Phụ lục I Thông tư số 68/2025/TT-BTC ngày 01/7/2025

Đối với hợp tác xã, áp dụng khoản 2 Điều 42 Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15, biểu mẫu theo Phụ lục II Thông tư số 43/2025/TT-BTC ngày 17/6/2025.

3.2. Trường hợp thành lập trước, xin IRC sau

Đây là điểm mới hấp dẫn của khung pháp lý 2025-2026:

KHÔNG cần nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (trừ trường hợp tại điểm e khoản 2 Điều 42 Luật Hợp tác xã)
Thay vào đó, giấy đề nghị đăng ký phải có nội dung cam kết của nhà đầu tư về việc đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường theo khoản 3 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP

4. Một điểm cực kỳ quan trọng mà ít ai biết

Bộ Tài chính khẳng định rõ trong công văn: Cơ quan đăng ký kinh doanh KHÔNG có chức năng xem xét nội dung cam kết của nhà đầu tư nước ngoài về điều kiện tiếp cận thị trường tại thời điểm đăng ký thành lập tổ chức kinh tế.

Điều này nghĩa là gì? Cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ trên giấy tờ, còn nội dung cam kết về điều kiện tiếp cận thị trường thuộc trách nhiệm của chính nhà đầu tư. Nếu nhà đầu tư cam kết sai, hậu quả sẽ phát sinh ở giai đoạn sau (cấp IRC, thanh kiểm tra hoạt động).

💡 Lời khuyên thực tế: Trước khi cam kết, bạn nên rà soát kỹ Danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường và cam kết WTO, FTA mà Việt Nam đã ký. Tự kê khai sai có thể dẫn tới rủi ro thu hồi giấy phép sau này.

5. Nguyên tắc tự kê khai – tự chịu trách nhiệm

Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 4 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP cùng Nghị định số 92/2024/NĐ-CP, người thành lập doanh nghiệp tự kê khai hồ sơ và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp, trung thực và chính xác của thông tin.

Cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ, không chịu trách nhiệm về vi phạm pháp luật của doanh nghiệp hoặc người thành lập doanh nghiệp.

Đây là tinh thần cải cách hành chính rất rõ: nhà nước trao quyền chủ động cho nhà đầu tư, đồng thời gắn trách nhiệm pháp lý lên chính họ.

6. Những vướng mắc thực tế và cách Đức Lương Services hỗ trợ

Qua kinh nghiệm tư vấn cho nhiều nhà đầu tư nước ngoài, chúng tôi nhận thấy 4 vướng mắc phổ biến nhất:

Khó xác định ngành nghề kinh doanh có thuộc nhóm hạn chế tiếp cận thị trường hay không
Soạn thảo nội dung cam kết tiếp cận thị trường đúng chuẩn pháp lý
Lựa chọn loại hình tổ chức kinh tế phù hợp (TNHH, cổ phần, hợp tác xã…)
Phối hợp giữa các cơ quan: Sở Tài chính, Ban Quản lý KCN/KCX, Cục Đầu tư nước ngoài

Đức Lương Services cung cấp dịch vụ trọn gói từ tư vấn ngành nghề, soạn thảo cam kết, chuẩn bị hồ sơ đến nộp và theo dõi đến khi có giấy phép.

7. Tóm tắt nhanh: Bạn cần nhớ gì?

Công văn 5427/BTC-DNTN có hiệu lực từ 29/4/2026, hướng dẫn theo Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP
Có 2 lựa chọn: thành lập doanh nghiệp trước hoặc xin IRC trước
Nếu thành lập trước, không cần nộp IRC nhưng phải có cam kết tiếp cận thị trường
Cơ quan đăng ký kinh doanh không thẩm định nội dung cam kết
Nhà đầu tư tự kê khai và chịu trách nhiệm pháp lý